Wat met de zelfstandige in bijberoep?

Dus jij wil een zelfstandig bijberoep starten en (nog) niet voltijds zelfstandig worden? Wie kan starten als zelfstandige in bijberoep? Wat moet je daarvoor doen en hoe zit het met jouw belastingen en sociale bijdragen?

Meteen een misverstand wegwerken. Wie wil starten in bijberoep, moet zich aanmelden bij een ondernemingsloket. Je kunt daar niet binnenstappen en zeggen: ik wil een zelfstandige in bijberoep worden. Zelfstandige in bijberoep worden, brengt immers geen apart statuut met zich mee. Je moet dezelfde formaliteiten vervullen als een fulltime zelfstandige.

Starten als zelfstandige in bijberoep wil zeggen dat je minstens halftijds voor een werkgever werkt (of een vervangingsinkomen geniet). Aangezien de meeste werknemers volgens de 38-urenweek werken, volstaat het dus om een arbeidsovereenkomst van minstens 19 uur te hebben, om een nevenactiviteit te kunnen aanvatten.

Wie kan ook zelfstandig in bijberoep worden?

Onderwijzend personeel, waarbij je een onderscheid moet maken tussen een statutair benoemde en contractuelen. Voor deze laatste geldt de gewone regeling (minimum halftijds). Bij de vast benoemden is minimum 6/10 van een volledige uurrooster noodzakelijk.

Ambtenaren die minstens 200 dagen of 8 maanden per jaar werken (en waarvan het gepresteerde aantal uren minstens gelijk is aan de helft van het aantal uren van een voltijdse betrekking), komen ook in aanmerking. Op voorwaarde dat ze de toelating van hun werkgever hebben.

Vind je hoofdactiviteit als werknemer in het buitenland plaats? Dan kun je in België een zelfstandig bijberoep beginnen indien het gaat om een tewerkstelling binnen de EU.

Voor mensen met een vervangingsinkomen gelden bijzondere regels. Zo moet iemand in de ziekteverzekering minstens 66 % arbeidsongeschikt zijn. En moet de uitkering die je ontvangt minstens gelijk zijn aan het minimumpensioen voor een alleenstaande zelfstandige.

De regels die op werkzoekenden van toepassing zijn, doen we onderaan dit artikel uit de doeken. Gepensioneerden mag je technisch gezien niet als bijberoepers beschouwen. Het gaat immers om een aparte bijdragecategorie binnen de sociale zekerheid. Wat niet wil zeggen dat zij niet mogen bijverdienen.

Personen met geen of weinig beroepsactiviteit kunnen geen zelfstandig bijberoep starten. Zij kunnen wel terugvallen op afgeleide sociale rechten. En op die manier een zelfstandig bijberoep starten. Het gaat hierbij om gehuwden, weduwnaars of weduwen en studenten jonger dan 25 jaar van wie het zelfstandig inkomen niet meer dan 6 194 euro bedraagt. Overschrijden zij dit bedrag, dan wordt hun activiteit automatisch als hoofdberoep beschouwd.

Gevolgen op sociaal vlak (sociale bijdragen)?

Ook deeltijdse zelfstandigen moeten aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen. Je moet aan het verzekeringsfonds een attest voorleggen waaruit blijkt dat je een hoofdactiviteit uitoefent of een vervangingsinkomen geniet.

Er is voor de sociale kas een verschil tussen iemand die deeltijds zelfstandig is en iemand met een zelfstandig hoofdberoep. Zelfstandigen in hoofdberoep betalen minimum 692 euro per kwartaal. Als ZIB betaal je 22 % op je winst. Wie minder dan 1 393 euro verdient, betaalt geen sociale bijdragen.

Eerste nadeel van een zelfstandige nevenactiviteit: je bouwt geen sociale rechten op. Dus ook al betaal je sociale bijdragen, je hebt geen recht op een (extra) uitkering met betrekking tot kindergeld, ziekte- en invaliditeitsuitkering of pensioen. Ook geen verzekering in geval van faillissement trouwens. De bijdragen die je als deeltijdse zelfstandige betaalt, zijn louter solidariteitsbijdragen.

Gevolgen op fiscaal vlak (belastingen)?

Tweede nadeel: je wordt zwaar belast. Inkomsten uit jouw nevenactiviteit komen bovenop jouw andere inkomsten. Daarmee komen ze terecht in de hoogste belastingschijf.

Als de inkomsten (brutoloon) uit jouw hoofdactiviteit meer dan 11 240 euro bedragen, gaat het om 40 % belastingen. Verdien je meer dan 34 330 euro, dan betaal je als bijberoep belastingen waarvan het percentage 50 % bedraagt. In die context is de oprichting van een vennootschap soms het overwegen waard.

Toegegeven, je hebt de mogelijkheid om eventuele verliezen te compenseren met je andere beroepsinkomsten. In theorie althans. In de praktijk volgt hierover een moeizame discussie met de belastingcontroleur.

Je mag met je nevenactiviteit zoveel verdienen als je wil. Verder kan het als kleine ZIB interessant zijn om gebruik te maken van de vrijstelling van btw als kleine onderneming

Mag je als werkzoekende een zelfstandig bijberoep starten?

Starten in bijberoep kan niet voor werkzoekenden. Tenzij je ouder dan 50 bent en een toelating aanvraagt bij de RVA. Wie een zelfstandig bijberoep uitoefende voordat hij of zij werkloos werd, mag dat onder bepaalde voorwaarden behouden.

• De nevenactiviteit die je wenst verder te zetten, oefen je al minstens drie maanden uit
• Je dient een aanvraag in bij de RVA via jouw syndicaat of de Hulpkas voor werkloosheid
• Het gaat niet om horeca-activiteiten, leurhandel, verzekeringen of iets in de bouwsector
• Je oefent jouw nevenactiviteit uit op weekdagen na 6 uur ’s avonds en voor 7 uur ’s morgens

Op zaterdag en zondag mag je ook voor eigen rekening werken. Je hebt dan wel geen recht op een werkloosheidsuitkering voor de dagen waarop je in het weekend werkt.

De omvang van jouw inkomsten zijn begrensd. Vanaf 4 027 euro vermindert het bedrag van jouw uitkering.

De eigenlijke berekening doet zich voor als volgt. Je moet de totale jaarlijkse netto-inkomsten delen door 312. Overschrijd je hiermee het dagbedrag van 12,91 euro? Dan wordt jouw werkloosheidsuitkering verminderd met het bedrag van jouw zelfstandige inkomsten dat het dagbedrag van 12,91 euro te boven gaat.

Opmerking: niet alleen de winst uit jouw nevenactiviteit is een bepalende factor. De RVA kijkt ook naar jouw omzet. Als die (erg) hoog uitvalt, gaat de RVA over tot het terugvorderen van de betaalde uitkeringen. In dat geval kun je er misschien aan denken om zelfstandige te worden vanuit de werkloosheid